Het eerste dat
de reiziger in Frankrijk opvalt is, naast het landelijke
karakter, zijn de opmerkelijke verschillen tussen de landstreken.
Frankrijk is dan ook het enige Europese land dat zowel tot
Zuid- als tot Noord-Europa behoort.
Frankrijk is het grootste West-Europese land, en meet 543.965
vierkante kilometer. Het land telt niet minder dan acht
buurlanden: België en Luxemburg in het noorden. Duitsland,
Zwitserland en Italië vormen de oostgrens. Andorra
en Spanje zijn Frankrijks zuiderburen. Het minivorstendom
Monaco, aan de Middellandse Zee, wordt aan de landzijde
geheel door Frankrijk omsloten.
Frankrijk heeft een lange westkust. In het noordwesten scheiden
het Nauw van Calais en Het Kanaal (Frans: La Manche ) Frankrijk
van Groot-Brittannië. De Golf van Biskaje spoelt op
de Franse zuidwestkusten. Deze Golf is in feite niets anders
dan een deel van de Atlantische Oceaan. De zuidwestkusten
worden daarom ook vaak aangeduid als de Atlantische kusten.
De Middellandse Zee vormt Frankrijks zuidoostelijke begrenzing.
In deze Middellandse Zee ligt het meest zuidelijke gedeelte
van Frankrijk: het eiland Corsica.
Frankrijk bestaat voor een deel uit hooggebergten. De Pyreneeën
in het zuiden vormen de natuurlijke grens met Spanje.
Hier komen toppen voor tot 3500 meter. De Franse Alpen,
in het zuidwesten van het land, zijn nog hoger. Hier ligt
ook de hoogste piek van het land: de beroemde Mont Blanc
(4810 meter), op de grens van Italië. Naast de hooggebergten
zijn er talloze oudere gebergten, die door sedimentatie
behoorlijk zijn afgevlakt. Bekend zijn de Vogezen, het
Centraal Massief en de heuvels van Normandië en Bretagne.
Er wonen 58 miljoen mensen in Frankrijk, wat neerkomt
op een gemiddelde van 107 inwoners per vierkante kilometer.
Maar dat gemiddelde is slechts een getal. Er zijn grote
verschillen in bevolkingsdichtheid. In het algemeen kan
gezegd worden dat de bevolkingsdichtheid naar het noorden
toe groter wordt. Maar ook in het zuiden, bijvoorbeeld
langs de Rhône, is de bevolkingsdichtheid groot.
Er zijn zeven grote rivieren die het land doorsnijden.
De eerder genoemde Rhône, die vanuit noordelijke
richting uitmondt in de Middellandse Zee. De Seine, Loire
en Garonne die in oost-west richting afwateren naar Het
Kanaal en de Atlantische Oceaan. En tot slot de Rijn,
de Maas en de Schelde. Deze laatste rivieren zoeken hun
weg naar het noorden, om tot slot via Nederland in de
Noordzee uit te monden.
Cultuur
Wat geldt voor het landschap geldt ook voor de mensen:
verscheidenheid en streek zijn de sleutelwoorden. De Fransen
staan bekend om hun nationalisme (Chauvin was tenslotte
een Fransman) maar wanneer een Fransman het over mon pays
heeft, kan hij net zo goed zijn gewest als Frankrijk bedoelen.
Fransen weten soms verbijsterend weinig over andere delen
van hun land. De sterkste uitdrukking van verbondenheid
met de eigen streek zijn de separatistische bewegingen.
Klimaat
Frankrijk heeft zeer uiteenlopende klimaattypes. Dat heeft
te maken met een naar het oosten afnemende invloed van
de Atlantische Oceaan. Maar ook de invloed van de Middellandse
Zee in het zuiden en de aanwezigheid van gebergten hebben
er mee te maken. Grofweg kan gezegd worden dat het grootste
deel van Frankrijk te maken heeft met een zeeklimaat.
Uitzonderingen daarop zijn het zuidoosten: daar heerst
een Middellandse-Zee-klimaat. In de Alpen en Pyreneeën
heerst een hooggebergteklimaat.
Het Franse klimaat verschilt per regio. Zo is het klimaat
langs de westkusten veel gematigder dan in centraal Frankrijk
waar de zomers heter en de winters kouder zijn. Het koudst
wordt het, behalve in de bergen, 's winters in de Elzas.
Terwijl Perpignan in het zuidoosten wordt beschouwd als
de warmste stad van het land. In de zomer wordt het langs
de Middellandse Zee vaak met gemak 35 graden, terwijl
het tegelijkertijd in Parijs niet warmer is dan 18 graden.
's Winters kan het in de bergen en het noordoosten bitter
vriezen, terwijl het langs de Côte d'Azur met 18
graden goed toeven is.
Er is geen seizoen aan te wijzen waarin Frankrijk het
best te bezoeken is. Uiteraard biedt Zuid-Frankrijk zomers
een hoop verleiding als je een zonaanbidder bent. Maar
Parijs is zeker ook 's winters een bezoek waard, want
er zijn niet veel steden zo romantisch als Parijs rond
Kerstmis! Ook de Alpen en Pyreneeën bieden zomer-
en wintervertier.
Flora
De plantengroei valt in Frankrijk samen met de klimaatgebieden.
Zo kent waarschijnlijk iedereen wel de maquis , het Mediterrane
struikgewas dat grote delen van Zuid-Frankrijk bedekt.
De maquis was tevens de naamgever van het Franse verzet
in de Tweede Wereldoorlog. In het Middellandse-Zee-gebied
is de vegetatie toch duidelijk anders dan in de rest van
het land. Zo groeien hier vijgen, amandels en olijfbossen.
Langs de Côte d'Azur worden sinaasappels en citroenen
verbouwd, en is het warm genoeg voor palmen.
De hooggebergten hebben weer een totaal ander karakter
met veel naaldbossen en alpine bloemsoorten. In de rest
van Frankrijk valt de de plantengroei vaak samen met de
samenstelling van de grond. Loofbossen overheersen, maar
op de meer rotsachtige bodems groeien ook naaldbomen.
In Bretagne vind je de kenmerkende, door vroegere overbegrazing,
kale heuvels waar voornamelijk gras en heide groeit.
Fauna
De grote Europese zoogdieren komen bijna allemaal nog
voor in Frankrijk: herten en wilde zwijnen zijn vrij algemeen.
In de Pyreneeën komen, hoewel zeldzaam, lynxen en
bruine beren voor. Ook zeldzaam zijn otters, bevers, schildpadden
en zeehonden. Het mediterrane deel van Frankrijk kent
weer een heel eigen dierenwereld. Zo broeden er in de
Camargue, een moerasgebied in de Rhônedelta, flamingo's
en Egyptische gieren. Helaas is de jacht een voorname
reden dat in Frankrijk de fauna steeds meer soorten verliest.
Zo zijn vooral trekvogels gewilde jachttrofeeën.
Natuurgebieden
Frankrijk kent geen lange geschiedenis wat betreft het
actief beheren van natuurgebieden. Pas laat in de twintigste
eeuw is er een begin gemaakt met het ontwikkelen van speciale
beheerparken. De meeste zijn te vinden in de Alpen en
Pyreneeën (Parc National des Pyréneés).
Een heel belangrijk beschermd gebied is de Camargue. Daar
broeden, zoals al eerder gezegd, veel vogels waaronder
soorten die nergens anders in het land voorkomen.
Staat en economie
Romeinse tijd
De bewoners van Frankrijk vóór de Romeinse
tijd, vormden geen homogene groep. Zij waren een verzameling
Keltische stammen, door de Romeinen voor het gemak maar
allemaal aangeduid als Galliërs. Gallië viel
50 voor Christus in Romeinse handen door veroveringen
van een zekere Julius Ceasar. Na de val van het Romeinse
rijk vielen Germaanse stammen het land binnen. Van deze
Germanen zou de Frankische stam de meeste invloed krijgen
in het land.
De Frankische vorsten waren in naam de baas in het land,
in de praktijk werd het land geregeerd door een scala
aan lagere koningen en andere edelen. Ook bleek het grote
rijk niet bestand tegen buitenlandse indringers. Zo werd
in 911 een deel van Frankrijk aan de Noormannen gegeven
(Normandië) in ruil voor het stoppen van aanvallen
van de Scandinavische zeemannen.
Franse Revolutie
Pas in de zeventiende eeuw lukt het Zonnekoning Lodewijk
de Veertiende om van Frankrijk een centraal geregeerde
staat te maken. Maar de absolute regeerstijl van zijn
nakomelingen leidde in 1789 tot de Franse Revolutie. Daarbij
schoof de burgerij de koning aan de kant, wat uiteindelijk
leidde tot de kroning van Napoleon Bonaparte. Hij kroonde
zichzelf keizer van Frankrijk. Napoleon sleepte Frankrijk
mee in zijn grootheidswaanzin, tot hij letterlijk zijn
Waterloo beleeft. Toch blijft Frankrijk tot 1870 een keizerrijk.
In de daarop volgende eeuw zal het land nog onder twee
Wereldoorlogen zuchten, en meer dan eens verstrikt raken
in koloniale oorlogen (Vietnam, Algerije). En ook ín
Frankrijk blijft er een bepaalde onrust bestaan door groeperingen
die zich los willen maken van Parijs (Baskenland, Corsica).
Republiek
Frankrijk is een republiek met aan het hoofd een president.
Het land is verdeeld in departementen die op hun beurt
weer clusters vormen in regio's. Deze regio's worden centraal
geregeerd vanuit Parijs. Corsica neemt een aparte status
in, en heeft sinds 1980 meer zelfbestuur gekregen.
Economie
De Franse economie is één van de belangrijkste
ter wereld. Landbouw en industrie zorgen voor de grootste
inkomsten, maar ook toerisme levert het land een hoop
geld op.Belangrijke landbouw en veehouderijproducten zijn
rundvlees, schapenvlees, zuivel (Franse kaas), granen
en natuurlijk wijn. Frankrijk is 's werelds grootste wijnexporteur.
De industrie produceert en exporteert een breed scala
aan producten. Auto's (Peugeot, Citroën, Renault),
elektronica, fotografische producten enz. Hoogwaardige
artikelen uit Parijs vormen een landeigen uitvoerproduct.
Denk aan parfum, haute couture, sieraden en juwelen. Deze
laatste groep artikelen wordt vaak aangeduid als articles
de Paris .
Bevolking en cultuur
Hoewel de Fransen een enorme vaderlandsliefde koesteren
- chauvinisme is niet voor niets een Frans woord - bestaat
er niet zoiets als een doorsnee Fransman. De Fransen vormen
niet een groep die zijn oorsprong vind in dezelfde voorouders.
Veel Fransen hebben nog kenmerken in zich van de Kelten
die het land ooit bevolkten: klein, donkerharig en gedrongen.
Dit type Fransen kom je overal tegen, maar nog het meeste
in de hoger gelegen gebieden, bijvoorbeeld in de Alpen.
Maar de karaktereigenschappen die binnenvallende Germaanse
stammen achterlieten, zijn in sommige streken onmiskenbaar.
In Noord-Frankrijk zijn de mensen over het algemeen langer,
hebben vaker blonde haren en blauwe ogen. Dit zie je ook
in Normandië, waar Noormannen hun genen achterlieten.
De streek rond Nice is eeuwen onder Italiaanse heerschappij
geweest, terwijl Rouisillon duidelijk Catalaanse kenmerken
heeft. De Basken en Corsicanen vormen een geheel eigen
cultuur met ieder hun eigen taal.
Franse cultuur
Er is toch in de loop der eeuwen wel degelijk een Franse
cultuur ontstaan waarvan de exponenten over de hele wereld
bekend zijn. Door de vroege kerstening van het land zijn
veel (kerkelijke) bouwstijlen ontstaan in Frankrijk. Gotische
kerken en kathedralen in heel Europa zijn vaak gebaseerd
op Franse voorbeelden.
De Franse cultuur is op veel meer terreinen een voorbeeld
geweest. Tot de Amerikanisering na de Tweede Wereldoorlog
zijn intrede deed was Frankrijk vaak de standaard waar
de rest van Europa zich aan mat. Zo hebben Franse schrijvers
en filosofen uit de Verlichting, maar ook daarna, een
stempel gedrukt op het Europese denken. En Frans werd
vele eeuwen lang door de betere klassen beschouwd als
dé omgangstaal. Ook stromingen in kunst en cultuur
als de Romantiek en Art Deco vinden hun oorsprong in Frankrijk.
Belangrijk Frankrijk
Het Franse levenslied, het chanson , mag dan in de laatste
dertig jaar aan belangrijkheid verloren hebben: op veel
oudere Nederlanders heeft Edith Piaf waarschijnlijk meer
indruk gemaakt dan de Beatles dat hebben gedaan. De Fransen
zelf zullen overigens nooit ontkennen dat Frankrijk héél
belangrijk is. De Fransman voelt zich, in het algemeen,
allerminst geroepen zich aan te passen aan omliggende
landen. Zíj zijn per slot van rekening toch belangrijk,
nietwaar? Deze opvatting uit zich door het vaak niet willen
spreken van een andere taal dan het Frans, ook niet tegen
toeristen.
Ook blijven de Fransen consequent hun eigen regels naleven.
Kijkt heel Europa televisie volgens de zogenaamde PAL-standaard?
Nee hoor, Frankrijk gebruikt haar eigen SECAM-systeem.
En bijna iedereen ter wereld weet wat je bedoelt als je
het over de ziekte AIDS hebt. In Frankrijk noemen ze de
ziekte SIDA. Dat je het even in de gaten houdt.
Frankrijk, en de Fransen, willen heel graag belangrijk
gevonden worden. Dat zijn ze nu eenmaal zo gewend, en
dat is ook wel een zekere charme van het land en zijn
inwoners. Hou daar als toerist rekening mee, dan zijn
de Fransen hele vriendelijke en gastvrije mensen.
Eten
Er zijn duidelijke verschillen tussen de streken en men
verdedigt trots en vol vuur de eigen streek. In het koele
noorden, met veel zuivelproducten, vormen boter, room
en kaas de basis van een rijke keuken. Zuidwaarts reizend
worden kastanjes, walnoten en truffels belangrijk, gebraden
in eenden- en ganzenvet. De tuinderijen in het zuiden
leveren olijfolie, knoflook, tomaten en paprika’s
voor gerechten met Spaanse en Italiaanse invloeden.
Het Franse plezier in lekker eten straalt van de markten
af en een rondgang over de markt is een ware les in de
Franse aard. Levensmiddelenwinkels zijn ook het drukst
op marktdagen. Franse slagers en visboeren zijn meesters
in hun vak en geven bij elke verkoop mondeling recepten;
kaasboeren en fruitverkopers vragen eerst of het product
voor de maaltijd van vandaag of morgen is bestemd.
Vervoer
Autoverhuur
Wie in Frankrijk een auto wil huren, dient minstens drie
jaar in het bezit van een rijbewijs te zijn, en minimaal
21 jaar oud. Sommige bedrijven verhuren geen auto’s
aan personen jonger dan 26 of ouder dan 60 jaar. Zorg
ervoor dat u informatie bij u hebt over wat te doen bij
pech of een ongeluk; telefoonnummers en adressen voor
noodgevallen; en welke procedures u dan dient te volgen.
U dient altijd de autopapieren en een identiteitsbewijs
bij u te hebben.
In Frankrijk is autohuur duur. U bent waarschijnlijk
veel goedkoper uit wanneer u van tevoren een huurauto
regelt. Maar op luchthavens en de grotere spoorwegstations
zijn auto’s te huur. Wie naar Frankrijk vliegt,
kan meestal een combikaartje kopen en de SNCF biedt een
trein/huurauto-combinatie.
Openbaar vervoer
De Franse staatsspoorwegen, SNCF (Société
Nationale des Chemins de Fer), verbindt Parijs en alle
andere belangrijke steden. U kunt treinkaartjes van tevoren
kopen bij uw reisagent, bij een SNCF-kantoor, op stations
en bij reisbureaus (agence de voyage) in Frankrijk.
Op sommige lijnen dient u niet alleen een kaartje te
kopen maar ook een stoel te reserveren en op veel stations
zijn er aparte loketten voor de verkoop van kaartjes en
voor reserveringen. Vanuit Parijs zijn alle grote steden
zowel per TGV (Train à Grande Vitesse) als met
de gewone diensten te bereiken. De Motorail neemt behalve
uzelf ook uw auto of motorfiets mee. Voor TGV en Motorail
is reserveren vereist.
Binnenlandse vluchten
De meeste steden in Frankrijk zijn met andere Franse steden
door de lucht verbonden. Vluchten uit Parijs vertrekken
van Orly Ouest. Het binnenlands vliegverkeer wordt onderhouden
door Air France, Air Littoral, Air Liberté en AOM.
